Uit “Feeling” september 2007

Tekst: Luc Van Loon

Dit zijn de experten:

De hr-manager:
Luk Wetsels is hoofd personeelsbegeleiding voor KBC. Dat bedrijf van meer dan 13.000 werknemers, kreeg de prijs van de Beste Werkgever van dit jaar en werd door onze Comeva-lezers verkozen tot het meest gendervriendelijke bedrijf 2007.
www.kbc.be

De psycholoog:
Jolet Plomp geeft o.a. advies in Psychologie Magazine. Ze schreef talrijke boeken als Beslissen doe je zo en Loslaten kun je leren. In het najar verschijnt Een kwestie van persoonlijkheid bij de uitgeverij Het Spectrum.
www.joletplomp.nl

De systemische coach:
Ria Verlinden is gestalttherapeut, coach en trainer in systemische opstellingen (waarvan de fundamenten werden gelegd door Hellinger) voor familie en loopbaan. Tijdens zo’n ‘werkopstelling’ stellen mensen in één zin hun vraag. Ria geeft alle facetten van die vraag letterlijk een plaats in de ruimte. Voor een verslag van zo’n dag zie randstuk achteraan.
www.The7thC.be




De hr-manager:
Je moet natuurlijk eerst uitmaken of je je kunt en wilt aanpassen aan de cultuur die heerst in je bedrijf. Maar als dat geen probleem is, kun je het best zo snel mogelijk met je baas of met de personeelsdienst gaan praten. Meestal zijn er veel meer oplossingen dan je zelf kunt bedenken, binnen jouw dienst of binnen het bedrijf. En als het binnen het bedrijf niet lukt om een medewerker tevreden zijn werk te laten doen, dan neem je best in overleg afscheid van elkaar.

De psycholoog:
Ga solliciteren, zelfs als je nog niet echt weg wilt. Elke sollicitatiebrief dwingt je om na te denken over wat je wilt en kunt. Bij elk sollicitatiegesprek zie je hoe het er elders aan toegaat. Vaak wil je dan al niet meer weg. Besef dat de droombaan niet bestaat. Wat er prima uitziet, kan in praktijk tegenvallen. Zelfs zij die de droombaan hebben gevonden, wisten dat niet voor ze eraan begonnen en misschien zelfs niet de eerste paar jaar. Geef het zijn tijd. Pas na twee jaar ben je voldoende thuis in een bedrijf om de mogelijkheden te zien. En een paar jaar later zie je nog meer kansen. De vraag `Blijf ik of ga ik?' kun je beter vervangen door `Wat wil ik anders?' en `Hoe kan ik dat bereiken?'. Dat is veel doelgerichter.

De systemische coach:
Wij bieden geen oplossing, sterker nog: eigenlijk kijken we zelfs niet naar het probleem. Een opstelling volgens de principes van Hellinger is geen therapie waarbij juist met veel zorg naar alle details gekeken wordt. Het lijkt eerder mediteren omdat je je blik naar binnen moet keren. Maar onze focus is heel erg breed, we gaan voor een overzicht. We maken een innerlijke foto van wie jij nu bent, de hoofdlijnen. Bij twijfel over de job, zal ik de inhoud van die job als een persoon voorstellen en vragen hoe ze zich bij die persoon voelen. Dan zie je mensen meteen ontmoedigd reageren of zich zelfs van die persoon afkeren. Die vaststelling is voor velen genoeg om aan zichzelf te durven toegeven wat ze diep binnenin al lang wisten. Zijn er zaken onafgehandeld? Ik vraag wat ze wel graag zouden doen. Wat hen ervan weerhoudt om dat te zien? Vanuit het principe: because you're worth it.




De hr-manager:
Mijn tip is tijdig en open communiceren. Ik raad altijd aan om even afstand te nemen, de emoties wat los te laten en daarna te trachten het standpunt van de andere te zien. Moeilijker wordt het wanneer een van beide partijen leiding geeft aan de andere. Dan is het beter te spreken met een neutraal iemand erbij, bijvoorbeeld een ervaren medewerker van de personeelsdienst. Soms leggen we ons oor ook te luisteren bij andere collega's om een correcter beeld te kunnen vormen. Als er sprake is van ongewenst gedrag, pesterijen of machtsmisbruik, zullen we gepaste maatregelen nemen.

De psycholoog:
Ik adviseer in zo'n geval: erover praten, maar praten is ook luisteren. Durf ervan uit te gaan dat de helft van het probleem door jezelf veroorzaakt wordt. Misschien moet je een tweede gesprek op een ander moment afspreken, om met meer afstand jezelf af te vragen: in hoeverre heeft de ander gelijk? Het maakt indruk als je het lef hebt om eerlijk te zijn over je eigen aandeel.' Misschien moet je met een derde praten. Collega's kunnen soms goeie tips geven over hoe je met met iemands nukken perfect kunt omgaan. Iedereen heeft zijn gebruiksaanwijzing. Soms helpt het om je eigen gedrag te veranderen. Als iemand kortaf tegen je doet, heb je de neiging even kort te reageren, terwijl vriendelijkheid vaak zo iemand kan ontdooien. Bedenk ook dat je niet noodzakelijk vrienden moet zijn om toch netjes te kunnen samenwerken.

De systemische coach:
Een opstelling werkt niet als je het doet om wraak te ne¬men op een collega of je grote gelijk bevestigd te zien. Het werkt pas als je naar het helikopterzicht gaat, en je eigen aandeel in het probleem eerlijk inziet. Het kan enorm helend zijn om erkenning te geven aan onuitgesproken frustraties, ontevredenheid, tekort aan bevestiging, niet gezien worden. Al zijn de feiten hetzelfde gebleven, al is die collega nog even lastig, inzien waarom jij je er zo aan ergert, geeft je al een grotere waardigheid. Ik ga op zoek naar wat jou kracht geeft: dat kan je werkervaring zijn of heb je een extra cursus nodig of moet je je wat meer in je sport afreageren? Wie zijn steunbronnen kent, kan met meer zelfvertrouwen op collega's afstappen.




De hr manager:
In ons bedrijf hebben we jaarlijkse evaluatiegesprekken met de leidinggevende. Daarin leggen we vast hoelang we nog onze huidige job zouden willen blijven doen en hoe we kunnen ontwikkelen door groeipunten aan te duiden waaraan we zullen werken via cursussen of het opnemen van nieuwe taken. Ik denk dus datje het best openlijk je wensen bespreekt met je overste of de dienst Human Re¬sources. Er is bijvoorbeeld ook de mogelijkheid van assess¬ments waarbij al je potenties en groeipunten in kaart worden gebracht.

De psycholoog:
Het is jouw taak om uit te zoeken wat je prettig vindt. Welke taken geven je energie, waar word je al op voor¬hand moe van? Experimenteer, doe voor de verandering wel je mond open tijdens eenvergadering, bied jezelfvrij¬willig aan voor iets wat je enorm moeilijk lijkt, zoals een toespraak houden. Tegenwoordig moetje al van jongs af weten wat je precies wilt. Je kunt cursussen volgen waar¬in gevraagd wordt waar je over vijf jaar wilt staan, zodat je een actieplan kunt opstellen. Maar zo werkt een carrière niet. Je vindt werk `omdat je iemand kent die' of `omdat je oog toevallig valt op'. Veel realistischer is dus om van alles uit te proberen. Als je weet watje prettig vindt, sta je vanzelf klaar wanneer dé job zich aandient.

De systemische coach:
Ik laat het `probleem' zoveel mogelijk formuleren als een `verlangen'. Goethe zei dat wensen voorgevoelens zijn van wat je in staat bent te bereiken. Iemand die zegt: `Het is nooit prettig op kantoor', verengt zijn blik, blijft klagen. Maar wie zegt: `Ik zou graag plezier hebben op mijn werk', staat open voor nieuwe ideeën. Daarom vraag ik welke droom je als kind misschien al hebt opgegeven. What makes your heart sing? Welke kennis heb je al verworven? Uit welke mislukkingen kun je leren? Als je daarbij stilstaat, merk je vaak dat je toch al heel ver staat.




De hr-manager:
Waar mensen het grootste deel van hun tijd doorbrengen, is het normaal dat er andere dan professionele relaties ontstaan. Na onze fusie bleken er driehonderd koppels te werken in onze bank. Wij kijken ernaar of die twee functioneel moeten samenwerken en of de chef of directe collega's er aanstoot aan nemen of niet. Bij een leidinggevende en een ondergeschikte muteren we een van beide naar een andere dienst.

De psycholoog:
Geniet ervan! Bedenk dat j e ook van verliefdheid kunt genieten zonder er gevolg aan te geven. Besef dat een van jullie beiden misschien van dienst of zelfs van bedrijf zal moeten veranderen. Kijk ook goed uit wanneer je het vertelt tegen collega's. Als je het niet vertelt, kan dat kwalijk worden genomen. Als je het wel vertelt, kunnen bepaalde mensen uit de groep gaan dwarsliggen omdat ze zich onveilig voelen tegenover jullie twee-eenheid. Zeker als het gaat om een minnaar, moet je voorzichtig zijn. Misschien vind jij jullie relatie moreel wel kunnen, maar denken die collega's daar ook zo over? De basisregel is: vraag je af of deze relatie echt zo belangrijk voor je is datje er eventuele rotzooi met collega's bij wilt nemen.

De systemische coach:
Durf eerlijk te erkennen wat er precies aan de hand is. Maakt het samenwerken je relatie moeilijker? Kun je daardoor minder jezelf zijn? Is het je baas of je ondergeschikte en moet je je daarom in onmogelijke bochten wringen? Of geeft het je juist kracht dat je je partner nu de hele dag bij je hebt? Gaat het om een minnaar, vraag je dan af of je misschien een probleem met je partner projecteert op je nieuwe liefde? Haal je energie uit die relatie? Of zuigt de geheimdoenerij errond je net leeg? De zaak is dus om geen oordeel te vellen over de relatie of over de vorm van de relatie, maar om te achterhalen wat het met je doet.



EEN BETER INZICHT IN JE WERKSITUATIE DOOR EEN SYSTEMISCHE OPSTELLING

Een nieuwe manier om meer inzicht te krijgen in je werksituatie, is de werkopstelling volgens de inzichten van Hellinger.
Inschrijven voor een Hellinger-werkopstelling doe je via het internet. Op de sessie die ik volg, zijn er zes mannen en evenveel vrouwen aanwezig.

Na een korte uitleg en een geleide fantasie waarbij we onze eigen loopbaan overschouwen, komen er in de loop van de dag zeven cases aan bod, telkens met een gelijkaardig verloop.
Degene die de opstelling wenst, schetst het kader in twee zinnen voor de groep en stelt een vraag, geformuleerd als een verlangen. Daarna vraagt Ria om elementen uit de vraag een plaats te geven, bijvoorbeeld woede om een ontslag of je talenten of je werkgever.

De opstelIer doet dat door mensen uit de groep te kiezen en in de ruimte neer te zetten. Dan worden er vragen gesteld, eventueel figuren toegevoegd of verplaatst en uiteindelijk is er - meestal -een aha-erlebnis bij de opsteller.
Simpelweg door op deze manier naar de situatie te kijken, ontstaat er een inzicht. Ook de representanten en zelfs de toeschouwers hebben vaak het gevoel iets bij te leren.

Henriëtte Bouman deed al twee keer een werkopstelling: "De eerste was tweejaar geleden. Mijn vraag was of ik mijn talenten wel goed benutte. Maar de werkopstelling deed me inzien dat ik me zodanig met dat bedrijf identificeerde dat ik het niet kon loslaten. Dat was een echte eye-opener. Ik heb nog meer dan een half jaar gepiekerd, maar uiteindelijk nam ik ontslag.
Ik heb dan een jaar met veel pleziervoorde kinderen gezorgd, maar ik begon toch ook te solliciteren, wat niets opleverde.

Enkele maanden geleden deed ik een opstelling om daar wat aan te doen. Weer tot mijn verrassing kwam daar uit dat ik misschien nog niet helemaal klaar was met de kinderen en dat het werk dat bij mijn talenten past, wel zou langskomen.
Dat gaf me rust, een inzicht in hoever ik stond en een vertrouwen om het proces zijn gang te laten gaan. Geloof het of niet, ik heb pas in de zomer weer gesolliciteerd, voor iets wat helemaal bij me past, en volgende maand mag ik beginnen!"